โลกยกบทกวี'เนาวรัตน์'สลักเคียง'ไอนสไตน์-คานธี'

กุนสท์เวลท์ อี.วี. เบอร์ลิน ยกบทกวี ‘เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์’ สลักเคียงคู่วาทะระดับโลกไอนสไตน์-คานธี     

    

            10 มิ.ย.2556 สำนักข่าวอิศราได้รายงานว่า นับเป็นความภาคภูมิใจของคนไทย เมื่อบทกวี ‘วิถีไทย’ ของ 'ครูเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์' ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ ปี 2536 ได้รับการคัดเลือกจากโครงการพาทธ์ ออฟ วิชั่นนารี่ ออฟ เดอะ เวิล์ด (Path of Visionaries of the World) ดำเนินการโดยกุนสท์เวลท์ อี.วี. เบอร์ลิน (KUNSTWELT e.V. Berlin) ภายใต้การอุปถัมภ์ขององค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) นำวรรคทองช่วงท่อนจบสลักลงแผ่นหินบนทางเท้าฟรีดริชสตราเซอร์ เคียงคู่วาทะบุคคลสำคัญต่าง ๆจากทั่วโลก เช่น อัลเบิร์ต ไอนสไตน์, มหาตมะ คานธี, แองตวน เดอ แซ็งค์เตกซูเปรี ณ กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมันนี โดยมีใจความว่า

ศิลปวัฒนธรรมประจำชาติ
เอกราชเอกลักษณ์เอกศักดิ์ศรี
เป็นคันฉ่องส่องความงามและความดี
เป็นโคมฉายช่วยชี้วิถีชน ฯ

The art and cultural heritage of a nation

Resonates its sovereignty, independence and unique pride.

Reflecting what is good and beautiful,

it lightens the path of the people.

NaowaratPongpaiboon, poet, Thailand

            แหล่งข่าวกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) เปิดเผยว่า ประเทศไทยได้รับจดหมายเชิญเข้าร่วมจากโครงการดังกล่าวทางสถานเอกอัครราชทูต ไทย ณ กรุงเบอร์ลิน จึงส่งจดหมายมายังกระทรวงการต่างประเทศ และแจ้งเรื่องผ่านกระทรวงวัฒนธรรม เพื่อดำเนินการคัดเลือกวาทะของบุคคลสำคัญของไทยที่มีผลงานทางด้านศิลป วัฒนธรรม ซึ่งวธ.จึงได้คัดเลือกวาทะของศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ ‘เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์’  จากบทกวี ‘วิถีไทย’
            กระทั่งเมื่อ 31 ส.ค. 2555 ทางสถานเอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงเบอร์ลิน โดยนายเชิดชู รักตะบุตร อัครราชทูต ปฏิบัติราชการแทนเอกอัครราชทูต ได้แจ้งให้ว่าบทกวีของนายเนาวรัตน์ ได้รับคัดเลือกจากโครงการดังกล่าวและขอรับคำแปลผลงานการประพันธ์เป็นภาษา เยอรมัน เพื่อเตรียมการตีพิมพ์ในแผ่นป้ายแสดงผลงานของโครงการ
            ด้านครูเนาวรัตน์ กล่าวว่า ได้รับการประสานงานจากกระทรวงวัฒนธรรมแล้ว ซึ่งบทกวีดังกล่าว จะถูกแปลเป็นภาษาเยอรมันและนำไปสลักลงแผ่นหิน ซึ่งตนและคณะ ได้กำหนดการเดินทางส่งมอบบทกวีที่ถูกรับเลือกให้แก่โครงการพาทธ์ ออฟ วิชั่นนารี่ ออฟ เดอะ เวิล์ด ภายในปี 2556 นี้
            สำหรับความหมายของบทกวี ‘วิถีไทย’ ประพันธ์ขึ้นเพื่อใช้ในงานที่เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม ตอนที่แต่ง เป็นช่วงที่สังคมเรียกร้องความเป็นตัวของตัวเองผ่านทางวัฒนธรรม เพราะเห็นว่างานวัฒนธรรมเป็นงานที่แสดงถึงความเป็นตัวของตัวเอง  สิ่งที่เด่นชัดในงานวัฒนธรรม คือ ความเป็นเอกราช ซึ่งก็คือความไม่ขึ้นกับอะไร ความเป็นอิสระ และจะต้องไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลและการครอบงำใดใด
            " ‘เอกลักษณ์’ คือความเป็นหนึ่ง ไม่เหมือนใคร มิได้หมายความถึงความหยิ่งผยอง หากแต่คือการรู้จักตัวเอง และสร้างลักษณะพิเศษของตัวเองขึ้นมา ‘ศักดิ์ศรี’ คือ ความงามและความดี ศักดิ์ มาจากคาว่า ศักย หรือศักติ - ศักดิ์ – ศักดา คือความสามารถ ศรี แปลว่า ความดีและความงาม"
            ศิลปินแห่งชาติ กล่าวต่อว่า บทกวีข้างต้นเป็นบทกวีที่ใช้เสียงแบบไทย ใช้จังหวะแบบไทย ใช้การเล่นคำแบบไทย ซึ่งเป็นอรรถรสของบทกวีแบบไทยอันเป็นเอกลักษณ์หนึ่งของความเป็นไทยด้วย เพื่อให้ผู้อ่านและสังคมแสวงหาความเป็นเอกลักษณ์ จึงได้ ‘ชูธง’ เรื่อง ‘ความเป็นไทย’ นี้ขึ้นมา แล้วอะไรคือความเป็นไทยที่แท้จริง?? คำตอบคือ ‘ศิลปวัฒนธรรม’ นั่นเอง วัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่จะมีความเป็นตัวของตัวเอง (เอกลักษณ์) มีศักดิ์ศรี ซึ่งความยิ่งใหญ่, ความมีเอกลักษณ์และศักดิ์ศรีนี้รวมกันได้ความหมายว่า ไท ซึ่งพ้องเสียงกับคำว่า ไทย
            ทั้งนี้ กระทรวงวัฒนธรรมยังได้ประกาศผลการตัดสินรางวัลกวีสุนทรภู่ให้กับ ‘ครูเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ของไทยอีกด้วย โดยจะมีการมอบรางวัลในวันสุนทรภู่ 26 มิ.ย. 56 พร้อมกับผู้ได้รับรางวัลคนอื่นจาก 10 ประเทศอาเซียนด้วย
 

บทกวี 'วิถีไทย' ฉบับเต็ม

วัฒนธรรมคือวิถีเเห่งชีวิต

ของคนคิดคนทำคนสร้างสรรค์

เพื่อประโยชน์เป็นอยู่รู้เเบ่งปัน

ไปตามขั้นครรลองของชีวิต

ศิลปะนั้นเป็นความเจนจัด

จากปฏิบัติการงานการประดิษฐ์

ศิลปวัฒนธรรมจึงนำคิด

ให้รู้ทิศรู้ทางรู้ย่างเท้า 

พื้นฐานบ้านเราคือชาวบ้าน

ทำนาไร่นามาก่อนเก่า

เป็นปู่เป็นย่าตายายเรา

ปลูกเหย้าเเปลงย่านเป็นบ้านเมือง

เป็นเมืองเรืองรู่งเป็นกรุงไกร

ลูกไทยหลานไทยได้ฟูเฟื่อง

น้ำใจไมตรีมีนองเนือง

จากเบื้องบรรพกาลถึงวันนี้ 

ศิลปวัฒนธรรมประจำชาติ

เอกราชเอกลักษณ์เอกศักดิ์ศรี

เป็นคันฉ่องส่องความงามเเละความดี

เป็นโคมฉายช่วยชี้วิถีชนฯ

ที่มาภาพ:http://www.oknation.net/blog/songer/2013/04/08/entry-2

การสอนแบบ PBL (Problem-based Learning) ใช้ได้ผลกับเด็กไทยจริงหรือ?

มีเรื่องเล่าคร่าวๆ ว่า อาจารย์ระดับผู้บริหารของมหาวิทยาลัยชื่อดังแห่งหนึ่งของไทย เดินทางไปพบปะกับอาจารย์ระดับผู้บริหารของมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ (NUS ; National University of Singapore) ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่มีความก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดดแซงหน้ามหาวิทยาลัย ชั้นนำของประเทศไปในเรื่องกระบวนการเรียนการสอน โดยเฉพาะ NUS ได้รับจัดอันดับให้เป็นมหาวิทยาลัยอันดับ 2 ของเอเชียและอันดับ 8 ของโลก เรื่องที่ ผู้บริหารของมหาวิทยาลัยลำดับต้นๆ ของทั้ง 2 ประเทศพูดถึงก็คือ   NUS  ได้มีการเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอนของนักศึกษาและอาจารย์ ซึ่งแต่เดิม NUS ก็ใช่วิธีการเล็คเชอร์เหมือนที่อื่นๆ (มหาวิทยาลัยเมืองไทย) ให้กลายมาเป็น  Problem-based Learning (การใช้ปัญหาเป็นฐานในการเรียนรู้ หรือ PBL) และทางฝ่ายผู้บริหาร NUS ก็ตอกย้ำว่า "ความรู้จากเล็คเชอร์นั้น นักศึกษาเรียนจบแล้วเอาไปใช้ได้แค่ 3 ปีถึง 5 ปี ความรู้นั้นก็ล้าสมัยแล้ว” เพราะมันคงทำให้ความรู้นั้น “ตาย” อย่างไม่เกิดประโยชน์ ซ้ำยังไม่เพิ่มทักษะการศึกษาค้นคว้าให้แก่บัณฑิตเมื่อเรียนจบกลับออกไปทำงาน อาจารย์ฝ่ายไทยอาจจะถึงกับอึ้ง (หรือเปล่าก็ไม่รู้?) ที่เรื่องบางเรื่องเพียงแค่พลิกวิธีคิดก็ทำให้มองเห็นแสงสว่างอยู่รำไรๆ เหลือเพียงแค่ลงมือทำเท่านั้น “เขาไม่ได้เปลี่ยนหลักสูตร แต่เปลี่ยนวิธีการสอน ...เช่นเดียวกันกับมหาวิทยาลัยขั้นนำของโลก …. สิ่งที่เป็นปัจจัยความสำเร็จของมหาวิทยาลัยชั้นนำไม่ใช่หลักสูตร ไม่ใช่ตึกเรียนทันสมัย แต่คือวิธีการสอน”  เรื่องที่เล่าก็มีเพียงเท่านี้ แต่ก็ถูกนำมาเล่าขยายกันต่อในหน้าเฟสบุ๊คส่วนตัวของอาจารย์ท่านนั้น และผู้เขียน (จขบ.) ก็มีส่วนร่วมสนทนาแบ่งปันผ่านพื้นที่สาธารณะนั้นด้วย   PBL หรือ Problem-based Learning คือ การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน หรือ การเรียนรู้ที่ใช้ลักษณะการตั้งปัญหาเป็นประเด็นนำ ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความต้องการที่จะค้นคว้าหาความรู้มาเพื่อ ขบคิดแก้ไขปัญหา หรือเรียนรู้จากปัญหาอาจเป็นสถานการณ์จริง ได้ถูกนำมาใช้อย่างได้ผลในหลายระดับการศึกษา เป็นรูปแบบการเรียนอีกรูปแบบหนึ่งที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง และรู้จักการทำงานร่วมกันเป็นทีมของผู้เรียน โดยผู้สอนมีส่วนร่วมน้อยแต่ก็ท้าทายผู้สอนมากที่สุด   PBL ไม่ใช่วิธีการสอนต่อไปนี้ ได้แก่ สอนเนื้อหาไปบางส่วนก่อน  หลังจากจากนั้นก็ทดลองให้นักเรียนแก้ปัญหาเป็นกลุ่มย่อย  ซึ่งเป็นวิธีสอน แบบแก้ปัญหา แต่เป็นการสอนแบบแก้ปัญหา (Problem solving method)  หรือผู้สอนว่าไปตามทฤษฎี เนื้อหาที่สอนแล้วก็ยกกรณีศึกษาขึ้นมาให้นักเรียนถกกัน ก็ไม่ใช่วิธีการสอนแบบ PBL หากแต่ PBL นั้นผู้สอนต้องนำปัญหาที่เกี่ยวข้องกับศาสตร์วิชาของผู้เรียนโดยตรงต้อง มาก่อน  แล้วใช้ปัญหาหรือกรณีศึกษานั้นเป็นโจทย์กระตุ้นเพื่อให้ผู้เรียนไป ค้นคว้าหาความรู้ ความเข้าใจด้วยตนเอง เพื่อจะได้ค้นพบคำตอบของปัญหาดังกล่าว   โดยกระบวนการ หาความรู้ด้วยตนเองนี้ทำให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการแก้ไขปัญหา (Problem solving skill) ระหว่างการเรียนผู้สอนอาจจะแนะแนวทางการค้นหาคำตอบหากเห็นว่าจะไม่อยู่ใน ศาสตร์วิชาที่สอนนั้นได้  การสอนแบบ  PBL  นักศึกษาไทยเราไม่ค่อยคุ้นเคยกันนัก เพราะเราชินกับการสอนแบบ “เล็คเชอร์” หรือการบรรยายมามากกว่า เนื่องจากเรามักจะขาดแคลนตำรับตำราอยู่มาก มีปัญหาด้านการเข้าถึงสื่อการเรียนอยู่ในวงจำกัด   PBL ไม่ใช่ของใหม่เสียทีเดียว มหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงของโลกหลายแห่งก็ใช้การเรียนการสอนแบบ PBL  จนเป็นที่ยืนยันกันว่า PBL เป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการเรียนการสอนที่ได้ผลสูง เพราะผลที่ได้จากการสอนให้นักศึกษาเรียนรู้ด้วยวิธี PBL จะทำให้เขากลายเป็นคนที่ไม่ตกยุค หรือพัฒนาตนเองตลอดเวลา และไม่เชื่อว่าความรู้นั้นจะหยุดนิ่งอยู่เพียงแค่นั้น ซึ่งแตกต่างจากการสอนแบบเล็คเชอร์ที่ครูจะมาป้อนความรู้ให้ รวมทั้งถูกสอนให้เชื่อตามทฤษฎีในเรื่องหรือศาสตร์นั้นๆ   PBL คล้ายๆ กับการเรียนการสอนของนักศึกษาแพทย์ไทยที่ใช้กัน หลังจากที่นักศึกษาได้เรียนทฤษฎีพื้นฐานในเรื่องร่างกายมนุษย์ในช่วงปีแรกๆ ของหลักสูตรแล้ว เมื่อต้องเข้าไปศึกษากับตัวคนไข้จริงๆ และการสอนในระดับคลินิก นักศึกษาก็จะได้พบกับปัญหาโรคต่างๆ ของคนไข้ ครูแพทย์ทั้งหลายก็มักจะนำข้อปัญหาที่พบได้บ่อยๆ ขึ้นมา แล้วนักศึกษาก็ต้องไปค้นคว้าหาความรู้จากที่เคยศึกษาในช่วงปีแรกๆ นั้น หรือค้นคว้าจากแหล่งความรู้ที่มีอยู่รอบตัว ด้วยเหตุนี้เองแพทย์ (บางคน) จึงมีคติว่า “เรียนไปจนตัวแพทย์เองตาย มิใช่หยุดเพียงแค่คนไข้ตาย” ซึ่งเป็นผลจากความคุ้นเคยในการศึกษาแบบ PBL  นั่นเอง PBL ยังใช้ได้ในหลายๆ ศาสตร์วิชา เช่น ปัญหาที่คลาสสิกที่สุด คือเรื่องการปกปิดบัญชีจนทำให้ บริษัท Enron ต้องล้มละลาย ก็ใช้ได้ทั้งวิชาการเงินบัญชีการบริหาร  อาจจะสรุปได้ว่า PBL เป็นการเรียนการสอนที่ใกล้ตัวคนเราและคุ้นเคยมากที่สุดก็ว่าได้ เพียงแต่เราอาจจะไม่เข้าใจวิธีการนำเสนอรูปแบบการเรียนการสอนที่จะให้เกิด สัมฤทธิ์ผล เพราะหากครูผู้สอนไม่เข้าใจกระบวนการ PBL และไม่รู้จักวิธีการดึงประเด็นหรือบูรณาการให้เข้ากับเนื้อหาวิชา เรื่อง PBL  จึงเป็นเรื่องที่ท้าทายครูผู้สอนอีกด้วย ในบางครั้งจะต้องจัดให้นักศึกษามาโต้ เถียงกันด้วยเหตุผล (discussion)  และทำเป็นกลุ่มๆ กันในห้องเรียนโดยมีครูผู้สอนคอยกำกับดูแลให้ถกเถียงอยู่แต่ในประเด็น เรื่องใดที่ซับซ้อนซ่อนเงื่อนอยู่ก็จะถูกค้นคว้าต่อยอดออกไปโดยระหว่างครู ผู้สอน หรือนักศึกษาด้วยกันเอง  เมื่อลักษระการสอนแบบ PBL เป็นเช่นนี้ จึงเป็นวิธีการศึกษาแบบผู้ใหญ่ หรือ “adult learning approach”   เหมาะสำหรับนักศึกษาในระดับอุดมศึกษาขึ้นไป เนื่องจากนักศึกษาต้องรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายไปศึกษาค้นคว้า  ต้องมีภูมิความรู้ระดับหนึ่ง หรือมีประสบการณ์และกล้าแสดงความคิดเห็น ลักษณะการเรียนการสอนแบบ PBL จึงดูเหมือนว่าคนไทยจะเริ่มคุ้นสายตาจากภาพยนตร์จากฮอลีวู้ด ซึ่งมีให้เห็นบ่อยๆ PBL อยู่ตรงกันข้ามกับการเรียนการสอนแบบเก่า เด็กฝรั่งจึงต่อยอดความรู้ออกนอกวิชาเรียนได้เก่ง เพราเกิดจากการกระตุ้นของครูในห้องเรียน ทำให้เด็กไปศึกษาค้นคว้ามาล่วงหน้า เพียงแต่ครูพูดถึงโจทย์ปัญหา นักศึกษาก็จะเข้าใจถึงแนวคิด หลักการพื้นฐานที่เป็นแก่นของเนื้อที่จะสอนทันที  แต่ PBL สำหรับนักศึกษาไทยที่ยังใหม่หรือไม่คุ้นเคยกับวิธีการเรียนการสอนแบบนี้ อาจจะยังใช้ไม่ได้ผล เนื่องจากเด็กไทยมีพื้นฐานการเรียนมาแบบสอนด้วยวิธีการบอกเสียมากกว่า แต่ก็อาจจะมีครูที่สอนเก่งๆ บางคนได้พยายามปลูกฝังให้เด็กได้เรียนรู้วิธีการเรียนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษา มาบ้าง สำหรับครูผู้สอนที่กลัวว่า PBL จะทำให้ได้ความรู้ไม่ตรงกับเนื้อหาวิชาตามหลักสูตร ผู้เขียนขอเสนอว่า หากต้องการนำวิธีการเรียนการสอนแบบ PBL มาใช้ควรได้ศึกษาและนำวิธีการสอนแบบ "The case Method" นั้นมาปรับใช้  เพราะจะเป็นกรอบหรือแนวทางในการทำให้การเรียนการสอนนั้นสัมฤทธิ์ผลได้ตามเป้าหมายมากขึ้น แม้ว่า ข้อดีของ PBL จะมีอยู่มาก แต่ถ้าหากนำมาใช้กับระบบการศึกษาไทยก็อาจจะไม่ได้ผลอีกประการ เพราะอาจถูกปรับไปตามวิธีการเรียนและค่านิยมของเด็กไทยคือ มักใช้วิธีการอ่านจากเล็คเชอร์ที่วางขายอยู่ตามร้านถ่ายเอกสารหรือซีร๊อกซ์ ต่อๆ กันมาจากเพื่อนแล้วท่องจำเข้าห้องสอบก็พอ ด้วยสาเหตุนี้เอง จึงทำให้เด็กไทยไม่ฉลาด เพราะมีการเรียนที่ไม่ถูกต้อง วิทยาการความรู้ของเด็กไทยจึงสั้นกว่าอยู่เพียงแค่ “ห้องสอบ” เมื่อเดินพ้นห้องสอบออกไปก็ไม่มีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาที่เรียนนั้น แล้ว การเรียนของเด็กไทยจึงผิดพลาดเพราะเราเน้นการเรียนเพื่อสอบเอาคะแนนมากกว่า ที่จะเรียนเพื่อให้รู้ เข้าใจ และนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง การศึกษาไทยจึงเป็นการลงทุนที่ไม่คุ้มค่ามากกว่าครึ่งหนึ่งของงบประมาณด้านการศึกษาทั้งระบบ เมื่อเขียนเล่ามาถึงตรงนี้ เชื่อว่า ผู้อ่านคงพอเข้าใจเรื่อง PBL และรู้ได้ถึงสาเหตุของความล้มเหลวของระบบการศึกษาของบ้านเรา นี่เป็นตัวอย่างหนึ่งที่ผู้เขียนเปิด ประเด็น PBL เอาไว้ และค้นหาจุดอ่อนของ PBL หากนำมาปรับใช้ในการศึกษาไทย และเพื่อเตรียมหาจุดที่เหมาะสม  และมีคำถามว่า การนำข้อสอบปีเก่าๆ มาเฉลยร่วมกันหาคำตอบที่ถูกต้องนั้น เป็น PBL หรือไม่? คำตอบคือ ดูเหมือนว่าคล้าย PBL  แต่ไม่ใช่….!!!  เพราะการเฉลยข้อสอบ (ร่วมกันกับนักศึกษา) ไม่ได้ทำให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ตามที่กล่าวมาข้างต้น โดยเฉพาะการไปศึกษาค้นคว้าต่อจนเกิดทักษะต่อเนื่องไปจนเข้าสู่ช่วงของวัยทำ งาน  ผู้เขียนจึงขอสรุปสั้นๆ ว่า PBL นั้น มีวิธีการที่ซับซ้อนกว่าการเฉลยข้อสอบร่วมกัน  โดยต้องไม่ลืมว่า PBL จะทำให้ เกิดแรงบันดาลใจแก่นักศึกษาที่จะไปศึกษาค้นคว้ามาเพิ่มเติมต่อไปอีกไม่รู้จบ PBL จะทำให้ “ครู” เป็น “Instructor”  โดยมีนักศึกษาเป็นศูนย์กลางอย่างแท้จริง  ไม่ได้เป็นเพียงแค่ “คนสอนหนังสือ" หรือ Teacher เท่านั้น... !!!

ที่มา : http://www.oknation.net/blog/nn1234/2013/06/07/entry-1

 

ภาพบรรยากาศการเข้าร่วม การสัมมนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ “การนำเกณฑ์ EdPEx ไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพองค์กร” ตามโครงการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพตามเกณฑ์ EdPEx ของเครือข่าย C-IQA วันศุกร์ที่ 31 พฤษภาคม 2556 เวลา 8.30 - 12.00 น. ณ ห้องประชุมประชาสังคมอุดมพัฒน์ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา จัดโดย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.537050646358916.1073741843.117177981679520&type=1

ภาพบรรยากาศ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ศึกษาดูงานประกันคุณภาพการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 9 พฤษภาคม 2556 ณ หอศิลป์ วังท่าพระ มหาวิทยาลัยศิลปากร 

 

การเขียนบทความวิชาการ โดย ดร.จักรกฤษณ์ โพดาพล

http://www.mbuslc.ac.th/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3/

การพัฒนาสุนทรียภาพ (Aesthetics)

 สุนทรียภาพ เป็นความรู้สึกและรับรู้ได้ถึงความงดงาม ทั้งที่อยู่ในธรรมชาติ และเกิดขึ้นจากการสร้างสรรค์ จึงเป็นสภาพการณ์และความสัมพันธ์ของอารมณ์ (Emotions) และจิตใจ (Mind) ที่มีต่อการรับรู้และชื่นชมความงดงาม (Beauty) ของแต่ละบุคคล ซึ่งอาจพัฒนาต่อไปถึงขั้นซาบซึ้ง ชื่นชม หลงใหล และส่งผลต่อบุคลิกภาพ รสนิยม ความรู้สึกนึกคิด การติดสินคุณค่า รวมทั้งการตัดสินใจ และพฤติกรรมของผู้คนต่อไป

คำว่า “สุนทรียภาพ” (Aesthetics) เป็นคำในภาษากรีก หมายถึง การรับรู้ทางความรู้สึก (Sense Perception) จึงเน้นย้ำที่ความรู้สึก และอารมณ์ของแต่ละบุคคล หรือกลุ่มบุคคลที่ให้คุณค่าสุนทรียภาพแตกต่างกันไป ความหมายของสุนทรียภาพในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ให้ความหมายว่า ความเข้าใจ และความรู้สึกของแต่ละบุคคลที่มีต่อความงามในธรรมชาติหรืองานศิลปะ

สุนทรียภาพ เป็นผลมาจากการเกิดประสบการณ์ที่เป็น “สุนทรียะ” และวิทยาการทางด้านนี้เรียกว่า “สุนทรียศาสตร์” ซึ่งเป็นวิชาว่าด้วยความนิยมความงาม จะเห็นได้ว่า “สุนทรียะ” “สุนทรียภาพ” และ “สุนทรียศาสตร์” เป็นคำที่มีความหมายใกล้เคียงกัน เป็นเรื่องราวที่ว่าด้วยความงามที่เกี่ยวกับความรู้สึกอันละเอียดอ่อน มีอารมณ์และความรู้สึกถึงความงาม สุนทรียศาสตร์เป็นปรัชญาศิลปะที่มีเนื้อหาสาระของวิชาคือ การค้นหาธรรมชาติของความงาม

นอกจากความหมายทั่วไปของคำว่า “สุนทรียภาพ” ซึ่งมักจะให้ความสำคัญกับความรู้สึก หรืออารมณ์ และศิลปะที่สร้างความสุข หรือความพึงพอใจแล้ว ยังขยายความไปถึงความรู้สึกอื่นๆ เช่น ความเศร้าโศก ความน่าเกลียด ความน่ารัก ความขบขัน ความน่าพิศวง ความน่าสนใจ ความไม่น่าสนใจ ความเพลิดเพลินใจ ความเบื่อหน่าย ความใฝ่ฝัน ความทะเยอทะยาน แรงบันดาลใจ การหลงลืมตัว การมีความรู้สึกร่วม หรืออิน (Inner) ก็ทำให้เกิดอารมณ์ หรือเป็นประสบการณ์ สุนทรียะ ได้เช่นเดียวกัน

การเข้าถึงสุนทรียภาพ ได้นั้นนอกจากจะเรียนรู้ได้ด้วยตนเองแล้ว ยังสามารถเรียนรู้ได้จากการสั่งสอน ชี้แนะ ชี้นำให้เห็นถึงสุนทรียภาพต่างๆ ที่มีอยู่ทั่วไปในทุกสภาพการณ์ การสอนเพื่อพัฒนาสุนทรียภาพ ไม่ได้รับการส่งเสริมในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยมากนัก กระบวนการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานมุ่งเน้นให้นักเรียนสามารถเข้าเรียนต่อใน ระดับสูงขึ้น หรือศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาเพื่อเข้าสู่อาชีพที่พึงปรารถนา สุนทรียศาสตร์จึงเป็นสาขาวิชาที่มีการจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา เฉพาะกลุ่มผู้เรียนในบางสาขาวิชา เช่น ศิลปะ ที่เกี่ยวข้องกับความงามเท่านั้น สาขาวิชาอื่นๆ ไม่มีโอกาสได้เรียน ถึงแม้ว่าโดยระบบการศึกษาระดับอุดมศึกษาจะเปิดโอกาสก็ตาม แต่ความเป็นจริงไม่ค่อยเกิดขึ้น

คุณประโยชน์ของการมีสุนทรียภาพในตัว บุคคล หรือในพลเมืองของประเทศนั้นมีมากเกินกว่าจะบรรยายได้ในเวลาและพื้นที่สำหรับ การอ่านอันจำกัด สุนทรียภาพเป็นส่วนสำคัญของความเป็นมนุษย์และการเข้าถึงและตระหนักถึงความ สำคัญและคุณประโยชน์นั้นแท้จริงแล้วไม่อาจเกิดขึ้นได้ดีนักด้วยการบอกกล่าว ให้เชื่อถือ จดจำ หรือรับรู้รับทราบเท่านั้น แต่ต้องเกิดจากการเรียนรู้ด้วยตนเอง หรือการทดลองปฏิบัติ ซึ่งทักษะทางอารมณ์และความรู้สึกที่เกิดขึ้นเพื่อการเข้าถึงสุนทรียภาพ ไม่ใช่ทักษะของการใช้กล้ามเนื้อ หรือความถนัดในเชิงช่างหรือวิชาชีพต่างๆ แต่เป็นทักษะของการใช้ความรู้สึก หรือ อารมณ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมสุดท้ายของบุคคลซึ่งต้องมีกระบวนการพัฒนาและกลไก ของการควบคุมที่เข้มแข็ง ถ้าควบคุมไม่ดีพออาจสร้างผลทางลบได้อย่างมาก หรืออาจกลายเป็นคนที่สังคมเรียกว่า "คนบ้า" ได้เช่นกัน

ทักษะทาง อารมณ์เป็นส่วนหนึ่งของความฉลาดทางอารมณ์ หรือ Emotional Intelligence เป็นสมรรถนะของบุคคลที่สามารถพัฒนาได้ด้วยกระบวนการแห่งการสั่งสอน ซึ่งมีสาระของกระบวนการที่แตกต่างจากการสอนทักษะทางด้านการใช้กล้ามเนื้อ การใช้มือ หรือการปฏิบัติในวิชาชีพต่างๆ และยังแตกต่างจากการฝึกทักษะการคิด ซึ่งมีประเภทของการคิดที่จำแนกตามทัศนะของผู้นิยมการคิดแบบต่างๆ เช่น คิดสร้างสรรค์ คิดวิเคราะห์ คิดแบบมีวิจารณญาณ ฯลฯ การสอนทักษะทางอารมณ์เพื่อสุนทรียภาพจึงต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน

การ พัฒนาทักษะทางอารมณ์อาจประยุกต์ใช้ในด้านต่างๆ มาก เช่น การแสดงละคร ภาพยนตร์ การใช้วาทกรรมเพื่อการบันเทิง การปลุกระดมความคิด การรณรงค์เพื่อจุดประสงค์เฉพาะ ซึ่งเป็นการสร้างอารมณ์และความรู้สึกร่วม ซึ่งการจะสร้างอารมณ์ร่วมได้ต้องเข้าใจอารมณ์นั้นๆ เสียก่อนแล้วจึงถ่ายทอดไปสู่ผู้อื่นได้ สิ่งเหล่านี้เป็นการประยุกต์สุนทรียภาพซึ่งเป็นนามธรรมไปสู่รูปธรรม และคุณลักษณะที่สำคัญของผู้นำหรือผู้ที่มีความโดดเด่นที่สามารถสร้างความ รู้สึกร่วมให้กับผู้อื่นได้ล้วนเป็นผู้ที่มีสุนทรียภาพทั้งสิ้น

การ พัฒนาสุนทรียภาพให้เกิดขึ้นสามารถพัฒนาได้ทุกช่วงอายุ เนื่องจากสุนทรียภาพเกี่ยวข้องกับอารมณ์และความรู้สึกดังกล่าวมาแล้ว และอารมณ์และความรู้สึกเกิดขึ้นมาพร้อมกับสภาพบุคคลซึ่งเริ่มแต่คลอดและอยู่ รอดเป็นมนุษย์และเติบโตขึ้นจนถึงตาย การพัฒนาจึงสามารถทำได้ทุกช่วงอายุ ทุกเพศ ทุกวัย ตั้งแต่ระยะแรกเกิดจนถึงผู้ป่วยระยะสุดท้าย เช่น การแขวนปลาตะเพียนหลากสีสวยงามให้เด็กทารกแรกเกิดมองดู จนถึงการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายให้มีความสุขก่อนตายล้วนเป็นการสร้าง สุนทรียภาพทั้งสิ้น

การพัฒนาสุนทรียภาพต้องเป็นความร่วมมือของทุกภาค ส่วน ทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว สถานศึกษา ชุมชน และจนถึงระดับนโยบายของชาติคือ รัฐบาล

1. ระดับครอบครัว สามารถจัดประสบการณ์ให้เกิดสุนทรียภาพกับบุตรหลานและสมาชิกในครอบครัวด้วย วิธีการ เครื่องมือ และอุปกรณ์ต่างๆ เช่น ของเล่น กิจกรรม ดูภาพยนตร์ ดูทีวี ฟังเพลง และการพาไปทัศนศึกษา และเยี่ยมชมสถานที่ต่างๆ ถึงแม้ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมของครอบครัวจะแตกต่างกัน แต่กิจกรรมสร้างสุนทรียภาพ สามารถเกิดขึ้นได้ตามอัตภาพของแต่ละครอบครัว ซึ่งครอบครัวส่วนมากได้ดำเนินการอยู่แล้วทั้งอาจจะรู้หรือไม่รู้ว่าเป็นการ สร้างสุนทรียภาพในครอบครัวก็ตาม เช่น การร้องเพลงของเด็กๆ หรือสมาชิกในครอบครัวอาจเป็นการสร้างสุนทรียภาพที่มีค่าใช้จ่ายน้อย หรืออาจมีบ้างถ้าเป็นการร้องคาราโอเกะ นับเป็นการสร้างสุนทรียภาพในครอบครัวเช่นกัน

สิ่งที่สำคัญสำหรับครอบ ครัวในการสร้างสุนทรียภาพ คือ บรรยากาศที่อบอุ่นของครอบครัว การดูแลช่วยเหลือสมาชิกในครอบครัวซึ่งกันและกันเป็นฐานรากสำคัญของการฝึก ทักษะทางอารมณ์เพื่อเกิดสุนทรียภาพ

2. ระดับสถานศึกษา สามารถจัดกิจกรรมและสิ่งแวดล้อมทางการเรียนที่สวยงาม มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย ทั้งการแต่งกายของผู้เรียน ผู้สอน กิจกรรมความงามและสุนทรียะต่างๆ มีบรรยากาศที่สร้างความสุข เจริญตาเจริญใจให้กับผู้เรียน เช่น ห้องเรียน ห้องน้ำ ห้องอาหารที่สะอาดถูกสุขอนามัย การจัดกิจกรรมและสิ่งแวดล้อมในสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างสุนทรียภาพนั้นควร ได้รับการวางแผนและกำหนดจุดมุ่งหมายที่ชัดเจน ผู้บริหารสถานศึกษาควรจะรู้และเข้าใจความสำคัญของสุนทรียภาพที่ควรจะเสริม สร้างให้เกิดขึ้น เพราะสุนทรียภาพในตัวบุคคลมีผลต่อพฤติกรรม รสนิยม ความรู้สึกนึกคิด และการแสดงออกเมื่อจบการศึกษาออกไปสู่สังคม ทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและระดับกลุ่มคน

สิ่งที่สำคัญสำหรับสถานศึกษา ในการสร้างสุนทรียภาพคือ การจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะทางอารมณ์ในรูปแบบต่างๆ เป็นการส่งเสริมพัฒนาการทางด้านวุฒิภาวะทางอารมณ์ ให้รู้สึกได้ถึงความงามและความซาบซึ้งต่อคุณค่าของสิ่งต่างๆ ผ่านกระบวนการเรียนการสอน กิจกรรมและสภาพแวดล้อมของโรงเรียน

3. ระดับชุมชน ต้องมีการบริหารจัดการที่เสริมสร้างสุนทรียะด้วยการจัดระเบียบของเมืองให้มี ความเรียบร้อย สวยงาม มีความสะอาด สิ่งก่อสร้างที่สวยงาม มีศูนย์รวมของแหล่งสุนทรียะต่างๆ เช่น โรงละคร พิพิธภัณฑ์ สวนสาธารณะ สวนสนุก สนามเด็กเล่น สถานที่พักผ่อนต่างๆ รวมทั้งการสร้างถาวรวัตถุที่งดงามรวมถึงรักษาดูแลธรรมชาติที่งดงามของชุมชน ส่งเสริมให้ตระหนักถึงความงามที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน เป็นต้น

สิ่ง ที่สำคัญในระดับชุมชนในการดำเนินการเพื่อสร้างสุนทรียภาพให้กับคนในชุมชน คือ การสร้างช่องทางและแหล่งข้อมูลสุนทรียภาพต่างๆ ให้คนในชุมชนสามารถเข้าถึงได้อย่างเสมอภาคโดยไม่มีข้อจำกัดด้านฐานะทาง เศรษฐกิจและสังคมของคนในสังคมเป็นอุปสรรค และส่งเสริมความงามที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน

4. ระดับรัฐบาล ต้องถือเป็นสิ่งสำคัญที่จะบริหารบ้านเมืองให้พลเมืองมีความสุข การบริหารจัดการเชิงนโยบายให้พลเมืองเข้าถึงสุนทรียภาพนั้นต้องมีการส่ง เสริมทั้งทางตรงและทางอ้อม การอุดหนุนทุนเพื่อสร้างผลงานส่งเสริมสุนทรียภาพต่างๆ ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เช่น การสร้างภาพยนตร์ ละครเวที ละครทีวี ละครวิทยุ กิจกรรมการประกวดผลงานศิลปะต่างๆ ซึ่งรัฐบาลได้ดำเนินการอยู่แล้วแต่ยังน้อยกว่าประเทศอื่นๆ ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจเท่าเทียมกัน นอกจากนั้นการลงทุนขั้นพื้นฐานสำหรับการเข้าถึงแหล่งความงามตามธรรมชาติ การจัดกิจกรรม การประกวด หรือจัดสร้างสถานที่เพื่อการแสดงผลงานและเรียนรู้ทางด้านสุนทรียภาพทั้ง ระดับชาติและระดับนานาชาติต้องได้รับการส่งเสริมเช่นกัน

สิ่งสำคัญ สำหรับระดับนโยบายของรัฐบาลคือ การยอมรับและคุ้มครองความรู้สึกนึกคิดและเสรีภาพในการแสดงออกซึ่งสุนทรียภาพ ของพลเมืองเท่าที่ไม่ขัดต่อกฎหมายและศีลธรรมอันดีงามของประชาชน

สรุป

สุนทรียภาพ เกิดขึ้นและพัฒนาได้กับทุกเพศทุกวัย ทุกช่วงเวลา ไม่เฉพาะผู้สนใจงานศิลปะเท่านั้น แต่การได้มีโอกาสพบเห็นหรือได้เรียนรู้ศิลปะแขนงต่างๆ จะช่วยทำให้เกิดความเข้าใจศิลปะนั้นได้อย่างลึกซึ้งมากยิ่งขึ้น และอาจทำให้เกิดความซาบซึ้งและมีสุนทรียภาพเฉพาะด้านได้อีกเช่นกัน โดยเฉพาะศิลปะที่เป็นนามธรรมและไม่มีรูปร่าง ไม่เห็นรูปทรง ต้องใช้เพียงจินตนาการ และเมื่อได้คุ้นเคยและมีความเข้าใจแล้วจะทำให้เกิดทักษะการสร้างอารมณ์และ ความรู้สึกให้เกิดขึ้นได้โดยง่าย เป็นการพัฒนาทักษะทางอารมณ์เพื่อให้เกิดสุนทรียภาพในตนเองอย่างแยบคาย นอกจากนั้นถ้าเริ่มต้นจากการมีความเข้าใจในงานศิลปะแขนงใดแขนงหนึ่งหรือความ งามในเรื่องใดเรื่องหนึ่งแล้ว ก็จะสามารถทำให้เข้าถึงศิลปะแขนงอื่นหรือความงามอื่นๆ ได้อย่างง่ายขึ้น และจะกลายเป็นสุนทรียภาพแห่งตน หรือ สุนทรียภาพของตนเองในที่สุด

ที่มา : โดย รองศาสตราจารย์ ดร.กฤษมันต์ วัฒนาณรงค์

          www.thairath.co.th/content/edu/341567

“มนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบให้อยู่ในห้องแอร์”

สัมภาษณ์ อาจารย์จุลพร นันทพานิช เดินหารากเหง้า สถาปัตยกรรมสีเขียว “มนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบให้อยู่ในห้องแอร์”

http://www.sarakadee.com/2013/05/17/jullapol/